عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

279

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

و سپيد جامگان بخارا و سغد پديد آمدند ، و او را يارى كردند ، و تركان كافر را نيز بخواند . و خواسته‌هاى مسلمانان همى غارت كردند ، و بيشتر كار ايشان به سغد پديد آمد [ 1 ] و ابو نعمان قصد ايشان كرد و هيچ نتوانست كرد ، و بناحيت و شهر كش آمدند ، و كويها [ 2 ] بستدند ، و حصار و نواكث بسنام و سنگر در بستدند [ 3 ] و ابو النعمان و جنيد و ليث بن نصر ، و حسان بن تميم بن نصر بن سيار ، و محمد بن نصر با ايشان حرب كردند ، و هيچكس با ايشان بر نيامد ، و همه به هزيمت باز گشتند . پس مهدى مر جبرئيل بن يحيى و يزيد برادرش را بفرستاد ، و به سپيد جامگان بخارا مشغول شدند [ 142 ] كه اندر روزگار حسين بن معاذ پديد آمده بودند ، اندر سنه سبع و خمسين و مائه . و جبرئيل با ايشان حرب كرد ، اندر شهر نوجكت [ 4 ] و هفت صد مرد از ايشان بكشت . و حكيم بخارى را بكشت كه مهتر ايشان بود ، و ديگران هزيمت شدند به سوى مقنع رفتند . پس جبرئيل بسمرقند ( رفت ) و قصد سغديان [ 5 ] كرد ، و مهترى را از ايشان بكشت ،

--> [ ( 1 - ) ] هر دو : آيد ؟ [ ( 2 - ) ] در هر دو نسخه به صورت كوسهاست ، ( ن ) آن را كويها ساخته ، شايد مراد از گرفتن كوسها اين باشد ، كه در هر شهرى در جايگاه حكومتى در اوقات مخصوص كوس ميزدند ، و تا عصر منهاج سراج حدود 617 ه . هم در مرو كوس بو مسلم را ميزدند ( طبقات ناصرى 1 ر 107 ) پس تصرف و ستدن اين كوسها علامت ضبط اقتدار همان شهر بود . [ ( 3 - ) ] هر دو : و نواكت بسام و سكزوده بسدند ؟ اما نواكت شهر بزرگى بود در ما وراء النهر كه تا قريهء خاقان تركى چهار فرسخ فاصله داشت ( ابن خرداذبه 29 و كتاب الخراج قدامه بن جعفر 206 ) و سكروده هم سنگر دريا سنگر در خواهد بود ، كه در منازل بين رى و نشاپور در پنج فرسخى بيشكند و ده فرسخ از نشاپور واقع بود ( قدامه 201 و ابن خرداذبه 23 ) و املاى اين نام در كتب خطى مختلف است . [ ( 4 - ) ] هر دو : نومخكت ؟ اما نوجكت بضمهء نون و فتحهء جيم شهرى بود از بلاد ما وراء النهر ( مراصد 3 ر 1394 ) . [ ( 5 - ) ] هر دو : سعديان ؟